24-jun-2003

Marktwerking in een nieuw zorgstelsel

Nederland kampt al geruime tijd met problemen in de gezondheidszorg. Al net zo lang wordt er gediscussieerd over een nieuw zorgstelsel. De oplossing wordt vaak gezocht bij meer marktwerking en deregulering. De vraag is echter hoe deze marktwerking in een nieuw zorgstelsel vorm zou moeten krijgen. Welke ervaringen heeft men in het buitenland met marktwerking in de zorg en wat kunnen wij daarvan leren?

De crisis
De onrust en onvrede over de gezondheidszorg bereikten het afgelopen half jaar een hoogtepunt. Niettemin is deze sector al geruime tijd in crisis. Tussen 1991 en 1995 stierven er bijvoorbeeld al meer dan vijfhonderd mensen op de wachtlijst (1). Dit probleem is nu op de agenda gezet, maar het is zeker niet iets van de laatste tijd. In feite is men in Nederland al sinds het midden van de jaren tachtig op zoek naar een oplossing voor de groeiende problemen in de zorg, echter zonder veel succes. De problemen worden daardoor steeds nijpender. De problemen van de patiënt zijn het meest voelbaar: te weinig handen aan het bed, maanden onzeker wachten op een operatie, die soms op het laatste moment kan worden uitgesteld. Daarnaast ervaart de patiënt als consument van de zorg tevens de enorme stijgingen van de premies voor zijn ziektekostenverzekering. Tussen 1990 en 2000 zijn de totale kosten van de gezondheidszorg met bijna zeventig procent gestegen(2). En de kosten stijgen nog steeds sterk. In 2000 bedroeg de stijging 6,3% en het afgelopen jaar 8,3% (3). De uitgaven per hoofd van de bevolking stegen tussen 1998 en 2001 met 22%, naar € 2870,- (4).

Maar de patiënten zijn zeker niet de enigen die de dupe zijn van de huidige crisis. De aanbieders van zorg zijn dat evenzeer. Het personeel kampt met onderbezetting en hoge werkdruk, wat vaak leidt tot een hoog ziekteverzuim met een nog hogere werkdruk als gevolg. Deze personeelsproblemen zijn voor een groot deel te wijten aan te krappe budgetten. Afdelingen van ziekenhuizen sluiten jaarlijks contracten af met het management over het aantal te behandelen patiënten en op basis daarvan wordt een budget toegekend. Een probleem hierbij is dat wanneer een afdeling als gevolg van bijvoorbeeld personeelsgebrek minder produceert, de budgetten het volgende jaar naar beneden worden bijgesteld met als gevolg dat er nog minder mensen kunnen worden geholpen. Een ander probleem van krappe budgetten is dat de artsen vaak onderbetaald worden. Daardoor zijn zij ook steeds minder bereid om tachtig uur per week te werken. Bovendien raken de artsen door de crisissituatie in toenemende mate gefrustreerd. Steeds vaker moeten artsen hun patiënten teleurstellen met de mededeling dat hun operatie niet door kan gaan.

De managers worden meestal aangesproken op de problemen in de bureaucratisch gereguleerde zorg, maar de managers zelf kunnen meestal ook weinig doen aan de problemen. Het management is op haar beurt afhankelijk van budgetten en tarieven die zij overeen moet komen met de zorgverzekeraars en de overheid. Het geld dat het ziekenhuis daarbij weet los te peuteren kan maar één keer worden uitgegeven. Het management kan dan ook weinig anders doen dan prioriteiten stellen, waarbij managers dagelijks voor de moeilijke keuze komen te staan tussen leven en dood, of tussen het leven van de één en het leven van de ander. Ook voor het management is dat een zware morele last en ook zij zouden graag wat minder afhankelijk willen zijn van de onderhandelingen met de zorgverzekeraars. En van de overheid, die in de hoedanigheid van het Centraal Orgaan Tarieven Gezondheidszorg (COTG) en middels de Wet Tarieven Gezondheidszorg (WTG) een dikke vinger in de pap heeft.

De 'zwarte piet' wordt dan vaak doorgespeeld naar de zorgverzekeraars. Maar vanuit hun perspectief is het ook niet onredelijk (in zekere zin zelfs wenselijk) dat zij proberen om de kosten zoveel mogelijk in de hand te houden. In de afgelopen tien jaar zijn de kosten voor de ziekenfondsen alleen al met ruim 55% gestegen (5). Met name deze kosten zijn voor de zorgverzekeraars moeilijk op te vangen omdat zij niet alle kosten kunnen afwentelen op de consument (bijvoorbeeld door het verhogen van het eigen risico). Zowel de premie als de dekking (het pakket) als de voorwaarden van het ziekenfonds worden wettelijk vastgesteld en kunnen niet door de zorgverzekeraars zelf worden veranderd. Ook zij zouden baat hebben bij een ander, minder gereguleerd stelsel. Hans Wiegel, voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) ijvert dan ook al jaren tegen de bureaucratie in de zorg.

Volgende deel: 2. Het debat

Plaats reactie
- 10 reactie(s):

24-jun-2003    Leo Paulus

Er is 1 ding wat ik niet zo goed begrijp over de Amerikaanse toestanden.

Kreeg Blue Cross zoveel voordelen dat, ondanks de enorme inefficientie, er geen enkele commerciele verzekeraar in het gat kon springen? En is Blue Cross niet zelf een commerciele verzekeraar dat in elk geval meer winst kan maken door premies gelijk te houden en de kosten te verlagen?

Weet iemand overigens nog websites over de Amerikaanse gezondheidszorg? Ik heb de indruk dat veel mensen, met name uiteraard de SP, er een volslagen verkeerd beeld van hebben...


24-jun-2003    Aschwin de Wolf

Kijk eens hier:
http://www.cato.org/healthcare
http://www.fdareview.org/
http://www.forhealthfreedom.org
http://www.townhall.com/columnists/thomassowell/ts20030506.shtml


25-jun-2003    Koos - wilt_comma_koosGEEN@SPAMyahoo.com

Leo:

Mensen hebben ueberhaupt een verkeerd beeld van de VS, gecre"eerd door decennialang mediagehannes. Door een mechanisme van internationale paranoia en psychologische projectie bewerkt links de media op zo'n manier dat alles wat de status quo in Nederland zo aantasten op de VS wordt geprojecteerd. De VS heeft twee krachtig sociaal-democratische impulsen gekend: een in de jaren 30 en een in de jaren 60. De overheidsprogrammaas die er zijn zijn zo vast verankerd dat ze haast nooit meer weg te krijgen zijn.

De VS zijn dus in aanleg liberaal met twee sociaal-democratische compromissen aan het liberalisme. De resultante van deze twee krachten is een sociaal liberale maatscchappij. Zelf vind ik dat niet slecht, maar hier op Meervrijheid wordt het vast heel zondig gevonden.

Om te zien wat ongeremd kapitaal kan doen leze men de Telegraaf van gisteren over Oracle en de fratsen van dat bedrijf, en wat er in The Economist gezegd wordt over datzelfde bedrijf. Ik blijf erbij:

(enorme hopen geld =macht) + onethisch zakendoen = destructief monopoliegedrag

Om die macht te breken is een zekere mate van overheidstoezicht nodig. Vraag het de werknemers van PeopleSoft maar.


25-jun-2003    yves

Dit is een rectie op Koos. Ik zie niet in waar het probleem van de macht van Oracle zit. Ik heb het artikel gelezen in "The Economist" van 21 juni, en snap helemaal niet waarover Koos het heeft. Als er één ding goed is voor de werknemers van Peoplesoft dan is dit dat er zo snel mogelijk duidelijkheid komt. Het is net de overheid die dit proces vertraagt, door wetgeving inzake overnames, en anti-trustwetgeving. In "The Economist" wordt overigens nergens in dit artikel gepleit voor meer overheid. Er wordt wel gesuggereerd dat het "onethisch gedrag" van Oracle uiteindelijk zuur kan opbreken, omdat klanten naar concurrenten kunnen overstappen. Zoveel macht heft Oracle nu ook weer niet. En nog veel minder een monopolie, en als het dit zou willen, zullen klanten weglopen naar SAP of anderen. Zoiets ervaart nu MS en het doet er alles aan om met de hulp van de overheid, haar positie te redden.
Hoe zou de overheid in dit dossier moeten kunnen ingrijpen ten bate van Peoplesoft?


26-jun-2003    Koos - wilt_comma_koosGEEN@SPAMyahoo.com

Yves >> Ik zie niet in waar het probleem van de macht van Oracle zit. Ik heb het artikel gelezen in "The Economist" van 21 juni, en snap helemaal niet waarover Koos het heeft.

Yves>> Er wordt wel gesuggereerd dat het "onethisch gedrag" van Oracle uiteindelijk zuur kan opbreken, omdat klanten naar concurrenten kunnen overstappen.

Nou, ik had het over het onethisch gedrag van Oracle, waar je blijkbaar referenties aan vindt in dat The Economist artikel. Voordat die klanten
weglopen en andere leveranciers vinden zijn we al veel verder.

Je hebt het trouwens tegen een ex-Oracle werknemer, en ik kan niet anders zeggen dat dat mijn ervaringen bij dat bedrijf echt heel naar zijn, en dat ze gewoon de (mondelinge) overeenkomsten met een werknemer breken.

Het libertarische antwoord is natuurlijk: 'als de werknemer niet bij het bedrijf past zoekt de werknemer een andere baan', maar sommige werknemers - ik niet, hoor - hebben net een kind dat onder een bus is gekomen of een vrouw die naar het ziekenhuis moet vanwege borstkanker net als de verzekering ophoudt via Oracle. Daar sta je dan bij MacDonald's en de ziekenhuisrekeningen stapelen zich op. Je had nog geen nieuwe baan.

Ik had andere problemen, en door de combinatie van ontslag en die problemen is me dat ontslag heel duur komen te staan. Daar sta je dan met je goeie gedrag en je 10-urige werkdag: op straat. Het feit dat ik mijn werk goed had gedaan interesseerde niemand; echt helemaal niemand.

Toen er in de Telegraaf stond dat Oracle er roofachtige praktijken op na houdt en onethisch zaken doet, moest ik dit helaas uit eigen ervaring beamen.

Ik moet er wel bijzeggen dat ik ook niet zie wat de overheid eraan zou moeten/kunnen doen, maar het geeft me toch te denken.


26-jun-2003    Aschwin de Wolf

Een raar voorbeeld. Welke rationeel indvidu haalt het nu in zijn hoofd zowel zijn partner en kind(eren) afhankelijk te maken van een enkel inkomen. Dat is een recept voor narigheid.

Verder is het niet verstandig om alles via je je bedrijf te regelen (ik heb het bevoorbeeld te doen met de werknemers van Enron maar het is ook wel oliedom om je voor pensioen in EEN aandeel te investeren.)

Het probleem met de verzorgingsstaat is nu juist dat het dergelijke overantwoordelijke incentives creeert (en beloont). Zo blijkt in de VS een positief verband te bestaan tussen de hoogte van uitkeringen en een-ouder gezinnen (zie oa. Charles Murray in zijn voortreffelijke boek 'Losing Ground').

Er zijn een groot aantal tragische scenarios te bedenken maar het is evenmin terecht om iemand die daar geen schuld aan hebben te dwingen geld af te staan om "solidair" te zijn.


26-jun-2003    Koos - wilt_comma_koosGEEN@SPAMyahoo.com

Aschwin>>Een raar voorbeeld. Welke rationeel indvidu haalt het nu in zijn hoofd zowel zijn partner en kind(eren) afhankelijk te maken van een enkel inkomen. Dat is een recept voor narigheid.

Dat individu dat een gezinsmodel aanhangt waarin de vrouw 'homemaker is', de kinderen naar school gaan, en de man werkt. Gaat het hier om een aberrant model? (In het huidige Amerika wel, ja).
Je zegt hier dus dat het traditionele kostwinnermodel belachelijk riskant is, en wel omdat het het bedrijfsleven in de weg zit.

Aschwin>>Verder is het niet verstandig om alles via je je bedrijf te regelen (ik heb het bevoorbeeld te doen met de werknemers van Enron maar het is ook wel oliedom om je voor pensioen in EEN aandeel te investeren.)

Ik heb het niet bijgehouden vanwege de staat van semi-dakloosheid waarin ik dankzij het onethische Oracle terecht was gekomen, maar ik denk dat hier hier om een 401K plan is gegaan. Het is helemaal niet oliedom daarn deel te nemen.

Aschwin>>Het probleem met de verzorgingsstaat is nu juist dat het dergelijke overantwoordelijke incentives creeert (en beloont). Zo blijkt in de VS een positief verband te bestaan tussen de hoogte van uitkeringen en een-ouder gezinnen (zie oa. Charles Murray in zijn voortreffelijke boek 'Losing Ground').

Maar als die een-ouder gezinnen vervangen worden door verantwoordelijk getrouwde mensen, kan de kostwinner niet rekenen op de integriteit van zijn werkgever?


14-okt-2004    Paul Quekel senior - queke002GEEN@SPAMplanet.nl

Lees www.sdnl.nl/quekel-34.htm over gezondheidszorg in Nederland, de directeur van het beste ziekenhuis in Nederland uit het AD is volgens mij dezelfde man als in mijn verhaal over het toenmalige AZU.


18-jun-2007    Nikki

Bij marktwerking in de zorg moet ik altijd denken aan die ene sketch, waarin een ziekenhuisdirecteur vol trots een commissie rondleid, en vertelt dat zij het meest efficiente ziekenhuis in de wijde omgeving zijn met de laagste kosten, personeel is heel tevreden enzovoort.

Aan het eind wordt hem gevraagd: Maar waar zijn de patienten?

Uh, verblind door winstmaximalisering waren ze het hele doel van een "ziekenhuis" uit het oog verloren.


19-jun-2007    Dr von Doom

@Nikki,

Bij marktwerking in de zorg moet ik altijd denken aan die ene sketch, waarin een ziekenhuisdirecteur vol trots een commissie rondleid, en vertelt dat zij het meest efficiente ziekenhuis in de wijde omgeving zijn met de laagste kosten, personeel is heel tevreden enzovoort.

Volgens de Volx-krant is inderdaad elk Amerikaans ziekenhuis tegenwoordig omgebouwd tot hamburgertent waar geen operaties meer plaatsvinden.


Nikki:Uh, verblind door winstmaximalisering waren ze het hele doel van een "ziekenhuis" uit het oog verloren.

In de DDR had je lange wachtrijen voor de STAATSwinkels. Hier heb je lange wachtlijsten voor onze STAATSziekenhuizen. Monopolies afgedwongen door STAATSgeweld en andere socialistische geweldsoplossingen zijn aan te raden. Moeten we vooral meer van hebben.


 
 
Printversie Email dit artikel




MeerVrijheid 2001 - 2007